Overdenking zondag 4 juli

Sela –  Breng ons samen
gebed
L. Spreuken 17 9-17
overdenking
Ps 134
gebed
collecte

Lb 416: 1, 2, 4

Wie vriendschap zoekt, dekt fouten toe, wie ze telkens oprakelt, verliest zijn vrienden. Een verstandig mens wordt meer geraakt door een verwijt dan een dwaas door honderd slagen. Een kwaadaardig mens is alleen op ruzie uit, er wordt een onheilsbode op hem afgestuurd. Beter dat je een berin ontmoet die beroofd is van haar jongen dan een dwaas met al zijn dwaasheid. Als je telkens goed met kwaad vergeldt, verdwijnt het kwaad nooit uit je huis. Wie een ruzie begint, ontketent een stortvloed; staak de strijd voordat hij losbarst. Wie een goddeloze vrijspreekt en wie een rechtvaardige beschuldigt, beiden zijn de HEER een gruwel. Welk nut heeft geld in de hand van een dwaas? Dom als hij is, kan hij toch geen wijsheid kopen. Een vriend is je altijd toegedaan, je broer is geboren om te helpen in tijden van nood.

Liefde kent verschillende vormen. Je hebt naast genegenheid vriendschap. Daarover gaat deze preek.

With a little help from my friends.

Vriend (Toon Hermans)

Je hebt iemand nodig
Stil en oprecht
Die als het er op aan komt
Voor je bidt of voor je vecht
Pas als je iemand hebt,
Die met je lacht en met je grient
Dan pas kan je zeggen:
Ik heb een vriend

Vriendschap (Het goede doel)

Als kind had ik een vriend waarmee ik alles deed
Als hij begon te vechten dan vocht ik met hem mee
Als ik in het water sprong, dook hij erachter aan
Een mooiere vriendschap kon er in mijn ogen niet bestaan.
Totdat hij verhuisde naar een andere stad.
Ik heb als ik het goed heb, nog één kaart van hem gehad

Eén keer trek je de conclusie
Vriendschap is een illusie
Vriendschap is een droom
Een pakketje schroot met een dun laagje chroom

Drie manieren om iets over vriendschap te zeggen. Vrienden die zullen je helpen. Die laten je niet in de kou staan. Die zullen je geven wat je nodig hebt. Vrienden slaan een arm om je heen. Ze hebben niet altijd woorden nodig. Een gebaar is al genoeg. Maar je kunt ook teleurgesteld raken in vrienden. Merken dat je verwachtingen verschillend zijn. Opeens is de vriendschap over. En was het alsof er niets meer was.

Nu kan je zeggen: je hebt vier soorten vrienden. In het engels rijmt het mooi: just, rust, trust, must friends. Ik vertaal het als: van papier, roest, hout, goud. Die van papier, dat zijn je vrienden op facebook. Je volgers op instagram, of youtube. Sommigen ken je nauwelijks. Misschien alleen van naam. Gewoon vrienden. Die van roest: op de middelbare school had ik een vriend. We gingen bij elkaar logeren. We zijn samen naar Amsterdam geweest. Na de school verloren we elkaar uit het oog. Hij verhuisde. We schreven nog een tijdje. We deden een kwisje met muziek. Maar tijdens de studie verwaterde dat. Tot een paar jaar geleden we weer een keer afspraken. We gingen zo verder. Oude vriendschap kan heel mooi zijn. Die van hout. Dat zijn vrienden waar je nu wat aan hebt. Waar je op kan terugvallen als het nodig is. En van goud: die neem je zelfs bij je diepste geheimen in vertrouwen. Die laatste dat zijn je boezemvrienden.

Dat zijn je vrienden waar je midden in de nacht heen gaat, als je onverwachts bezoek krijgt en jouw brood op is (Luc. 11:5).

Een dergelijke vriendschap is de vriendschap tussen David en Jonathan. Ze delen samen veel. Zijn beiden helden. Hebben moed. Daarin herkennen ze veel bij elkaar. En dus vertrouwen ze elkaar. Als Jonathan merkt, dat zijn vader David wil vermoorden, dan waarschuwt hij: vlucht! Als Jonathan is gestorven, maakt David een lied. Zijn manier om zijn liefde voor zijn vriend te verwoorden.

Het is ook, maar misschien iets anders wat je tussen Jezus en zijn leerlingen tegenkomt. Jezus zegt zelf: Ik noem jullie mijn vrienden. En de leerlingen hebben alles gezien, alles gehoord. Drie zijn er zelfs nog meer bij geweest.

Vriendschap is meer dan genegenheid. Maar minder dan de liefde tussen geliefden. Bij geliefden beperkt de liefde zich tot twee. Anders komt er al gauw jaloezie om de hoek. Denk aan Jacob – Lea en Rachel. Of Elkana en Hanna en Peninna. Bij vriendschap is er plaats voor meer. Je kunt een hele vriendengroep hebben. Al heb je er van de gouden vrienden maar een paar.

Drie dingen zijn belangrijk als het om vriendschap gaat. 1. Gedeelde passie. 2.  Vertrouwen. 3. Belangeloosheid.

  • gedeelde passie. Hoe ontstaat een vriendschap? Je familie krijg je, je vrienden kies je. Vaak is er sprake van herkenning. Tegelijk ook vaak van verbazing. Het is iets wat je niet zoekt, maar wel bij elkaar vindt. Hé heb jij dat ook? O, wat leuk. Ik dacht dat ik de enige was. En wat je deelt dat kan van alles zijn: postzegels. Vogels kijken. Boeken lezen. Handwerken. Je deelt met elkaar dan ook een taal. Waar de buitenstaander niets tot weinig van begrijpt. Ik kom hier later nog op terug. Die zegel heeft een aparte tanding. Wat is de tekening op s2? Welke steek heb je daarvoor gebruikt? Klopte de handpenprojectie wel? Hij schakelde naar 58-11 …Die laatste was een duidelijke lbw.
  • Maar het wordt meer dan alleen spreken over wat je deelt. Je vertrouwt elkaar. Vriendschap is dingen met elkaar delen, die je met weinigen deelt. Maar waar geliefden elkaar aankijken, daar kijken vrienden dezelfde kant op. Dat praat ook gemakkelijker. Gesprekken op de fiets, in de auto, tijdens een wandeling. Je deelt het leven, maar het is haast terloops. Zo tussen neus en lippen.
  • Voor vrienden heb je veel over. En je hoeft er niets voor terug. Dank je wel is meer dan genoeg. Het kan Jonathan niets schelen, hoe het met hem afloopt. Hij weet zelfs, dat de troon voor David zal zijn. Maar het staat de vriendschap niet in de weg. Juist niet. Hij zet zijn eigen belang opzij, voor het belang van zijn vriend. Als hij moet kiezen tussen zijn vader en zijn vriend, dan blijft hij loyaal aan zijn vriend. Daar ben je vrienden voor.

In Spreuken staan een aantal geweldige aanwijzingen voor vriendschap:

  • vrienden zijn vergevingsgezind. De vriendschap kan tegen een stootje. Als vrienden vind je niet alles goed. Maar je draagt iemand ook niet zijn of haar fouten tot in de treure toe na. (17:9)
  • Dat je als vrienden niet alles goed vind, staat namelijk ook in Spreuken: een verwijt van een vriend is oprecht. Dat zegt ie niet zomaar. Hij heeft het goede met je voor. Een kus van een vijand, die is net even te hartelijk. (27:6)
  • Het is goed om er aandacht aan te geven: zoals je ijzer scherpt, zo scherpt een mens zijn medemens. Heb je dat wel eens gezien? Hoe een kok zijn messen slijpt. Dat is met beleid. Dat is heel rustig en geduldig. Zo gaan vrienden ook met elkaar om. Met beleid, maar wel zo, dat de ander er beter van wordt. (27:17)
  • wat dat betreft kan je maar beter een goede vriend in de buurt hebben, dan familie ver weg. Een vriend is meer waard dan een broer …. Die vriend heb je uitgekozen, je familie heb je gekregen. Met je familie daar moet je het mee doen. Vrienden kan je kwijtraken. Je kunt ze ook koesteren. (18: 24b)
  • Maar dan moet je niet de deur bij ze plat lopen. Zelfs deze raad staat in de bijbel. Bezoek je vriend zo nu en dan. (25:17)

Wat dat betreft is de bijbel een heel praktisch boek. Over het gewone allerdaagse leven. Je hebt als mens vrienden nodig. Daar word je beter van.

Maar ik zou nog terugkomen op die aparte taal van vrienden. Want daarin zit enerzijds bescherming, aan de andere kant een gevaar. Als vreemde kan je jezelf buitengesloten voelen. Vrienden kunnen neerbuigend over anderen doen. Wij weten beter, laat hij maar kletsen. In alle geleden worden clubjes als bedreiging voor de eenheid gezien. Ook binnen de gemeente. Het is los zand, er zijn kliekjes. Dat klinkt niet positief en zo is het ook niet bedoeld. Want fijn die vriendenclubjes, maar wij horen er niet bij. En als zij de macht krijgen … (daar ligt het gevaar en dat wordt versterkt door een eigen taal.)

Bescherming is er ook: de eerste christenen konden het in een vijandige wereld volhouden omdat ze vrienden waren. Dat maakte hen sterk, tegen welke dreiging dan ook. Dat is de kracht van vriendschap. Maar regeringen zijn niet zo blij met de kracht van dit soort groepen. Daar hebben ze geen controle over. En dat is altijd eng …

De liefde is een groot goed, dat we van God hebben gekregen. Dat zie je ook in de liefde van vrienden. Die is sterk. Vriendschap is geen illusie. Natuurlijk gaan er ook vriendschappen stuk, soms na jaren. Wat goud leek, blonk uiteindelijk toch niet zo mooi. Maar als je goud in handen hebt, dan is het je wel veel waard. Iemand die met je lacht, met je huilt. Er altijd voor je is. Aan wie je niet alles hoeft uit te leggen, maar het vaak zonder woorden al weet.

Jezus zei: Ik noem jullie mijn vrienden.